İşten ayrılma sonrasında hangi hakların talep edilebileceğini değerlendirmek için çalışma süresinin, ücretin ve fesih nedeninin anlaşılması gerekir. Bu bilgilerin yalnızca hatırlanması yerine belgelerle desteklenmesi incelemeyi kolaylaştırır. İşçi, kendisine verilen evrakların ve hukuka uygun biçimde elinde bulunan kayıtların bir kopyasını saklamalıdır.
Fesih Bildirimi ve İşten Ayrılış Belgeleri
Fesih yazısı, tebliğ belgesi, varsa savunma istemi ve verilen savunma birlikte korunmalıdır. İş sözleşmesi ve sonradan imzalanan değişiklikler de dosyaya eklenmelidir. SGK hizmet dökümü ve işten ayrılış kaydının alınması, tarihlerin karşılaştırılmasına yardımcı olur. İnceleme için işçinin olayları tarih sırasıyla kısa bir not hâline getirmesi de yararlıdır.
Ücret ve Ödeme Kayıtları
Bordrolar, banka hesap hareketleri ve varsa ücretle ilgili yazışmalar saklanmalıdır. Ücretin bir kısmının elden ödendiği ileri sürülüyorsa, bu iddiayı destekleyebilecek mevcut belgeler ayrıca ayrılmalıdır. Gerçek ücretin değerlendirilmesinde sözleşme, bordro, banka kaydı ve diğer deliller birlikte önem taşıyabilir. Tek bir belgenin bütün çalışma ilişkisindeki ücret uyuşmazlığını kesin olarak çözdüğü varsayılmamalıdır.
Fazla Çalışma ve Tatil Çalışmaları
Vardiya listeleri, puantajlar, işyeri giriş-çıkış kayıtları ve görevlendirme yazışmaları çalışma düzeninin anlaşılmasına yardımcı olabilir. İmzalı bordro bulunması, fazla çalışma tahakkuku ve yapılan ödemeler ispat değerlendirmesini etkiler. Bu nedenle her fazla çalışma talebinin aynı delillerle ispatlanacağı söylenemez. Elde bulunan kayıtlar, hangi döneme ait oldukları belirtilerek düzenlenmelidir.
Tanık olabilecek kişilerin adları, iletişim bilgileri ve işçiyle birlikte çalıştıkları dönem not edilebilir. Bu hazırlık, kişilerin hangi olayları doğrudan bildiğini ayırmaya yardımcı olur. Dijital kayıtların mümkünse asılları korunmalı, yalnızca kesilmiş ekran görüntülerine dayanılmamalıdır. Belge toplarken işçinin erişim yetkisi dışındaki hesap ve sistemlere girilmemelidir.
İmzalanan Belgelerin Kopyası Alınmalı
İbraname, ödeme belgesi, istifa yazısı veya anlaşma metni sunulduğunda içeriği dikkatle okunmalıdır. Belgenin adıyla yetinilmeden hangi alacak ve tutarları kapsadığı kontrol edilmelidir. İmzalanan her belgenin bir kopyasının alınması önerilir. Belgedeki tutarlar banka hareketleriyle karşılaştırılarak eksik veya belirsiz noktalar not edilebilir.
Belgeleri Toplarken Süreler Kaçırılmamalı
İşe iade talebinde bulunabilecek işçi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmalıdır. Anlaşma sağlanamazsa son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde dava açılabilir. İşe iade imkânı her işçi için otomatik olarak bulunmadığından, kapsam koşulları da incelenmelidir. Eksik belgelerin tamamlanması beklenirken başvuru süresinin geçirilmemesi gerekir.
İş sözleşmesine dayanan işçilik alacağı, tazminat ve işe iade taleplerinde dava öncesi arabuluculuk düzenlemesi bulunmaktadır. Hangi talebin ileri sürüleceği belirlenirken fesih ve ödeme belgeleri birlikte değerlendirilmelidir.